Jaka jest przyszłość Kościoła? „Dopóki młodzi chcą się modlić, dopóty jest nadzieja” [ROZMOWA]

Choć coraz częściej mówi się o odchodzeniu młodych od Kościoła, ks. Przemysław Kapała przekonuje, że problem nie leży w braku wiary, lecz w braku doświadczenia autentycznej wspólnoty. O roli rodziny, DomSpotach zakładanych w diecezji kaliskiej i wyzwaniach duszpasterstwa młodzieży opowiada w rozmowie z Karoliną Binek.

Karolina Binek (misyjne.pl): Z Księdza perspektywy można powiedzieć, że młodzi ludzie dzisiaj jeszcze chodzą do kościoła, czy raczej szukają Boga w inny sposób?

Ks. Przemysław Kapała: – Myślę, że przede wszystkim młodzi ludzie nadal szukają Boga i nadal mają w sobie pragnienie spotkania z Nim. Kościół pozostaje najlepszym miejscem takiego spotkania, choć nie zawsze młodzi od razu to odkrywają. Często potrzeba czasu, doświadczenia wspólnoty czy udziału w większych wydarzeniach religijnych, aby zobaczyli, że wiara nie jest tylko obowiązkiem, ale czymś, co realnie odpowiada na ich potrzeby. Widzę to bardzo wyraźnie podczas różnych spotkań młodzieżowych. Kiedy stworzy się młodym ludziom odpowiednią przestrzeń, gdy pozwoli się im przeżywać wiarę autentycznie, bez przymusu i schematów, nagle okazuje się, że potrafią angażować się bardzo mocno. Problem nie zawsze polega więc na tym, że młodzi nie chcą Boga. Częściej chodzi o to, że nie mają okazji Go spotkać w sposób, który byłby dla nich zrozumiały i bliski. Trzeba też uczciwie powiedzieć, że żyjemy w świecie, który bardzo się zmienił. Wielu młodych jest wysyłanych do kościoła przez rodziców, na przykład ze względu na przygotowanie do bierzmowania, ale sami rodzice często pozostają w domu. W takiej sytuacji młody człowiek może mieć poczucie, że wykonuje pewien obowiązek, który dla jego najbliższych nie jest już tak naprawdę ważny. To rodzi pytania i wątpliwości. Dlatego problem jest znacznie szerszy, niż tylko kwestia frekwencji w kościele.

Czyli ogromną rolę odgrywa tutaj rodzina?

– Zdecydowanie tak. Dla młodego człowieka niezwykle ważne jest świadectwo najbliższych. Nawet jeśli nastolatek nie mówi tego wprost, to bardzo uważnie obserwuje swoich rodziców i ich wybory. Widzi, co jest dla nich naprawdę ważne, a co jest jedynie deklaracją. Sam pamiętam swoje lata młodości. Były momenty, kiedy również nie miałem wielkiej ochoty chodzić do kościoła. Jednak widziałem zaangażowanie moich rodziców. Pamiętam sytuacje, kiedy mój tata po całym dniu pracy w niedzielę nie wracał od razu do domu, ale jechał jeszcze na mszę świętą. Mógł być wcześniej z rodziną, mógł odpoczywać, ale wybierał Eucharystię. Takie obrazy zostają w człowieku na długo. Dlatego często powtarzam zdanie, które chyba wszyscy znamy: słowa uczą, ale przykłady pociągają. Młodzi ludzie potrzebują dziś przede wszystkim świadectwa. Potrzebują zobaczyć, że wiara rzeczywiście ma znaczenie dla życia ich rodziców, dziadków czy innych ważnych dla nich osób.

Co powiedziałby Ksiądz młodemu człowiekowi, który chce chodzić do kościoła, ale nie otrzymuje wsparcia od swojej rodziny?

– Takie sytuacje się zdarzają. Młodzi nie zawsze mówią o tym wprost, ale można wyczuć, że w domu nie mają oparcia w kwestiach wiary. Wtedy staram się pokazać im, że ich postawa również może być świadectwem dla najbliższych. Czasem wydaje nam się, że to zawsze rodzice prowadzą dzieci do Boga. Oczywiście najczęściej tak właśnie powinno być. Jednak zdarzają się sytuacje odwrotne. Bywa że to młody człowiek swoją konsekwencją, modlitwą czy obecnością w kościele inspiruje rodziców do refleksji nad własną wiarą. Dlatego zachęcam młodych, aby nie rezygnowali z tego, co dla nich ważne. Nawet jeśli nie mają pełnego wsparcia w domu, ich droga wiary może stać się pięknym świadectwem dla całej rodziny.

Pozostając w tym temacie – zdaniem Księdza młodym bardziej brakuje dziś wiary czy raczej zaufania do instytucji Kościoła?

– Myślę, że jedno i drugie jest ze sobą mocno powiązane. Zaufanie nie bierze się znikąd. Ono rodzi się poprzez relacje i doświadczenia. Bardzo często fundamentem zaufania młodego człowieka jest zaufanie osób dorosłych. Pamiętam, że kiedy jako młody człowiek wyjeżdżałem na różne spotkania czy rekolekcje, moi rodzice często zgadzali się na to dlatego, że znali kapłana, który je organizował. Nie chodziło wyłącznie o zaufanie do mnie. Ważne było również zaufanie do konkretnej osoby. Podobnie jest dzisiaj. Jeśli rodzice mają zaufanie do Kościoła, wspólnoty czy duszpasterzy, młodym ludziom łatwiej jest wejść w tę przestrzeń. Oczywiście nie oznacza to, że wszystko dzieje się automatycznie, ale z pewnością pomaga budować poczucie bezpieczeństwa.

Między innymi dlatego powstają dziś w diecezji kaliskiej DomSpoty?

– Tak. DomSpoty są odpowiedzią na bardzo konkretne potrzeby młodych ludzi. Wielu z nich doświadcza dziś samotności, zagubienia czy braku miejsca, w którym mogliby zadawać pytania i szukać odpowiedzi. Zwłaszcza po okresie pandemii zauważyliśmy, że wielu młodych zostało samych ze swoimi problemami i wątpliwościami. Potrzebowali przestrzeni, gdzie ktoś ich wysłucha, poświęci im czas i potraktuje ich poważnie. DomSpot ma być właśnie takim miejscem. Młody człowiek może przyjść, usiąść, porozmawiać, napić się kawy czy herbaty. Czasem od zwykłej rozmowy zaczyna się budowanie relacji. A relacja prowadzi do zaufania. Nie chodzi nam o tworzenie kolejnej instytucji czy kolejnego obowiązku. Chcemy stworzyć przestrzeń, w której młodzi będą mogli po prostu być, spotykać się i szukać odpowiedzi na ważne pytania.

>>> Patrzą przez okno i czekają. „Najbardziej boli, gdy nikt nie przychodzi” [REPORTAŻ]

Dlaczego ważne jest, aby w takim miejscu obecny był również ksiądz lub siostra zakonna?

– Przede wszystkim dlatego, że misją Kościoła jest bycie pośród ludzi. Kapłan czy siostra zakonna nie są powołani do życia obok świata, ale w jego centrum. Mam też poczucie, że wielu ludzi ma dziś bardzo zniekształcony obraz osób duchownych. Często spotykam się z przekonaniem, że księża są zamknięci, niedostępni albo nie rozumieją współczesnych problemów. Tymczasem rzeczywistość jest znacznie bardziej złożona. Obecność księdza czy siostry zakonnej w DomSpocie ma pokazywać, że Kościół jest blisko człowieka. Chcemy być dostępni, gotowi do rozmowy i słuchania. Chcemy również pokazywać, że istnieje inny sposób przeżywania życia, oparty na wartościach, które nie zawsze są dziś popularne, ale nadal mają ogromne znaczenie.

Niedawno DomSpot powstał w Ostrowie Wielkopolskim. Temu miastu brakowało takiego miejsca?

– Myślę, że każde miasto potrzebuje takich przestrzeni. Nie ma miejsca, w którym młodzi ludzie nie potrzebowaliby spotkania z Bogiem i drugim człowiekiem. Cieszymy się, że DomSpot funkcjonuje w Ostrowie i że podobne miejsca powstają również w innych miastach diecezji. To pokazuje, że młodzi nadal chcą się spotykać i tworzyć wspólnotę. Bardzo ważne jest również to, aby nie tylko przygotowywać takie miejsca dla młodzieży, ale pozwolić młodym współtworzyć je razem z nami. Dzięki temu uczą się odpowiedzialności i odkrywają, że Kościół nie jest czymś zewnętrznym wobec nich. To również ich wspólnota.

Jak wygląda zwykłe popołudnie w DomSpocie?

– To zależy od konkretnego miejsca i osób, które je prowadzą. W różnych DomSpotach organizowane są różne aktywności. Są zajęcia sportowe, warsztaty, nauka gry na gitarze, nauka języków obcych czy inne formy rozwoju zainteresowań. Jednocześnie bardzo ważna jest zwykła codzienność. Wielu młodych po szkole potrzebuje miejsca, gdzie mogą spokojnie usiąść, odrobić lekcje, porozmawiać czy po prostu poczekać na autobus. W niektórych miejscowościach DomSpot znajduje się blisko dworca autobusowego. Dzięki temu młodzież ma gdzie spędzić czas zamiast marznąć na przystanku albo bez celu krążyć po mieście. To proste rzeczy, ale właśnie one często budują poczucie bezpieczeństwa i wspólnoty.

Po czym Ksiądz poznaje, że duszpasterstwo młodzieży rzeczywiście działa? Jakie owoce najbardziej Księdza cieszą?

– Najbardziej cieszy mnie moment, kiedy młodzi sami zaczynają szukać Boga. Kiedy nie przychodzą dlatego, że muszą, ale dlatego, że chcą. Dzisiaj praca z młodzieżą wygląda inaczej niż kilkanaście lat temu. Często trzeba zaczynać od bardzo podstawowych rzeczy. Nie dlatego, że młodzi nie wierzą, ale dlatego, że wielu z nich nigdy nie miało okazji doświadczyć żywej wiary. Dla mnie ważnym znakiem jest moment, kiedy młody człowiek zaczyna angażować się w liturgię, korzysta z sakramentów, szuka modlitwy. To pokazuje, że jego relacja z Bogiem staje się czymś osobistym. Dopiero później przychodzi kolejny etap, czyli dzielenie się wiarą z innymi. Ale wszystko zaczyna się od osobistego spotkania z Chrystusem.

Jak na przeżywanie wiary wpływają dziś media społecznościowe i sztuczna inteligencja?

– Na pewno otwierają nowe możliwości. Młodzi ludzie mają dziś bardzo łatwy dostęp do treści religijnych, świadectw czy konferencji. To może być ogromna wartość. Jednak trzeba pamiętać, że internet nigdy nie zastąpi realnego spotkania. TikTok, Instagram czy sztuczna inteligencja mogą być początkiem drogi, pewną inspiracją, ale nie mogą stać się jej celem. Czasem porównuję media społecznościowe do przyprawy. Dobra przyprawa potrafi wzbogacić smak potrawy, ale nikt nie naje się samą przyprawą. Tak samo jest z życiem duchowym. Potrzebne jest prawdziwe doświadczenie wspólnoty, modlitwy i sakramentów. Kościół powinien korzystać z nowych technologii, ale jednocześnie pamiętać, że najważniejsze rzeczy nadal dzieją się w relacjach między ludźmi i w spotkaniu człowieka z Bogiem.

Co najbardziej zaskakuje Księdza w młodych ludziach po wielu latach pracy z nimi?

– Najbardziej zaskakuje mnie to, że mimo wszystkich zmian kulturowych i społecznych oni nadal bardzo pragną Boga. Często słyszymy, że świat się sekularyzuje, że młodzi odchodzą od Kościoła. Oczywiście są takie procesy. Jednak kiedy spotykam młodych ludzi podczas rekolekcji, adoracji czy spotkań modlitewnych, widzę coś zupełnie innego. Widzę młodych, którzy potrafią zamilknąć przed Najświętszym Sakramentem. Widzę osoby, które odkrywają wartość codziennej modlitwy i czytania Pisma Świętego. Widzę ludzi szukających sensu życia. To pokazuje, że pod warstwą hałasu współczesnego świata nadal istnieje głębokie pragnienie Boga.

>>> „Czy w niebie będę mógł chodzić?”. U józefitek w Wierzbicach [REPORTAŻ]

Co daje Księdzu największą nadzieję, gdy patrzy Ksiądz na młode pokolenie?

– Największą nadzieję daje mi właśnie ich modlitwa. Kiedy organizujemy większe spotkania i przychodzi moment adoracji, często dzieje się coś niezwykłego. Nie ma wtedy fajerwerków, efektów specjalnych czy wielkich emocji. Jest cisza. I właśnie w tej ciszy młodzi ludzie potrafią spotkać Boga. Widzę ich skupienie, szczerość i autentyczne zaangażowanie. Widzę, jak przystępują do sakramentów i jak powierzają Bogu swoje życie. To dla mnie znak, że Kościół ma przyszłość. Dopóki młodzi ludzie chcą się modlić, dopóty jest nadzieja.

A czego Kościół może nauczyć się od młodego pokolenia?

– Myślę, że przede wszystkim zaufania. Młodzi ludzie, mimo wielu trudnych doświadczeń i mimo wszystkich pytań, które noszą w sobie, nadal potrafią zaufać. Potrafią odpowiedzieć na zaproszenie i wejść w proponowane im inicjatywy. Dlatego warto, abyśmy również my – jako Kościół – uczyli się ufać młodym. Dawać im odpowiedzialność, słuchać ich głosu i pozwalać im współtworzyć wspólnotę. Bo Kościół nie jest tylko dla młodych. Kościół jest również tworzony przez młodych.

Zobacz także